Ngày giỗ Hùng Vương từ lâu đã được công nhận là một trong những ngày quốc lễ
của Việt Nam. Từ thời xưa, các triều đại quân chủ và
phong kiến Việt Nam đã quản lý Đền Hùng theo cách giao thẳng cho dân sở tại
trông nom, sửa chữa, cúng bái, làm Giỗ Tổ vào ngày 10 tháng 3 âm lịch; đổi lại
dân địa phương được triều đình miễn cho những khoản thuế
ruộng cucngsưu
dịch và sung vào lính.[1]
Sang thế kỷ 20, năm 1917 triều vua Khải Định, Bộ Lễ chính thức gửi
công văn ghi ngày 25 Tháng 7 phái quan hàng tỉnh của tỉnh Phú Thọ lấy ngày mồng
10 Tháng 3 âm lịch thì
cử hành "quốc tế" hàng năm, tức là sức cho các quan phải mặc phẩm
phục lên đền Hùng thay mặt triều đình Huế cúng
tế.[2]
Ngày 10 Tháng 3 từ đó được dùng cho toàn quốc. Khi nền quân chủ cáo chung thì
ngày Giỗ Tổ Hùng Vương vẫn được Việt Nam Cộng hòa công
nhận là ngày nghỉ lễ chính thức[3] cho đến năm 1975.
Đối với nước Cộng
hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thì năm 2007 mới chính thức quy định ngày nghỉ
lễ Giỗ Tổ Hùng Vương.[4]
UNESCO
đã công nhận "Tín ngưỡng thờ cúng vua Hùng" là "kiệt
tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại đại diện của nhân loại".[5]
Trong dân gian Việt Nam có câu lục bát lưu truyền từ xa xưa:
- Dù ai đi ngược về xuôi
- Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba